मसाला डोसा आणि सांबार
प्रत्येक पायरी वाचा आणि ऐका.
-
1 तयारी
वाढण्याच्या 18 तास आधी सुरुवात करा. 300 g इडली तांदूळ (उकडा तांदूळ) पाणी जवळपास स्वच्छ होईपर्यंत धुऊन, 1 tsp मेथीदाण्यांसोबत भिजत घाला. दुसऱ्या भांड्यात 75 g सोललेली अख्खी उडीद डाळ धुऊन भिजत घाला. तांदूळ आणि उडीद भिजवण्याचे 2000 ml पाणी दोन्ही भांड्यांत वाटून घ्या, म्हणजे दाणे किमान 5 cm खोल बुडतील. 4 ते 6 तास भिजवा, मग पाणी पूर्ण निथळून टाका; हे भिजवण्याचे पाणी वाटण्यासाठी मोजलेले पाणी नव्हे.
किमान भिजवण्याच्या वेळेनंतर तांदूळ आणि उडीद पूर्ण फुगले आहेत आणि पाणी पूर्ण निथळले आहे. भिजलेला तांदळाचा दाणा दोन नखांमध्ये चिरडतो आणि उडीद पाहूनच फुगलेली दिसते.
-
2 तयारी
डोसा पिठासाठी ठेवलेले पाणी थोडे थोडे घालत, आधी सोललेली अख्खी उडीद डाळ अगदी बारीक, फिकट रंगाची आणि हलकी फुललेली वाटा; आंबवण्याच्या मोठ्या भांड्यात काढून घ्या. इडली तांदूळ (उकडा तांदूळ) आणि मेथीदाणे हलक्या रव्याचा स्पर्श राहील असे बारीक वाटा. दोन्ही पिठे हाताने 2 मिनिटे जोरात एकत्र करा. मोजलेल्या 500 ml पाण्यातून, पीठ घट्ट पण ओतता येईल इतकेच पाणी वापरा; उरलेले आंबल्यानंतर पातळ करण्यासाठी ठेवा.
एकत्र केलेले पीठ घट्ट, ओतता येण्यासारखे आणि हवेने भरलेले आहे, उडदाचे जाडसर कण नाहीत. एकत्र केलेले पीठ चमच्यातून जाड धारेसारखे पडते आणि लहान हवेचे बुडबुडे धरून ठेवते, दुधासारखे वाहत नाही.
-
3 तयारी
डोसा पिठात 1 tsp बारीक मीठ मिसळा. पिठाची पातळी खूण करून ठेवा, सैलसर झाकून, विश्वासार्ह उबदार, वारा न लागणाऱ्या जागी 8 ते 12 तास ठेवा; पीठ सुरक्षितपणे फुगावे म्हणून भांडे अर्ध्यापेक्षा कमीच भरलेले हवे. पीठ स्पष्ट फुगून, वरचा भाग पूर्ण हवेने भरलेला दिसून, स्वच्छ आंबट वास आला की आंबणे पूर्ण झाले; थंड स्वयंपाकघरात कमी फुगते, म्हणून तिन्ही खुणा पाहा. काहीच बदल दिसला नाही तर जाड डोसे करण्याऐवजी आणखी उबदार वेळ द्या; पिठावर गुलाबी, केशरी किंवा बुरशी दिसली किंवा कुजका वास आला तर ते फेकून द्या.
पीठ डोळ्यांना दिसेल इतके फुगले आहे, हवेने भरले आहे आणि स्वच्छ आंबट आहे, खराब झाल्याची कोणतीही खूण नाही. पीठ चांगले फुगले आहे, बुडबुडे दिसतात आणि सुखद आंबट वास येतो, रंगीत किंवा बुरशीसारखी वाढ नाही.
-
4 शिजवा
100 g तूरडाळ धुऊन घ्या. ती कुकरमध्ये, सांबारासाठी 1/4 tsp हळद आणि सांबाराच्या 900 ml पाण्यातून घेतलेल्या 300 ml पाण्यासोबत घाला. झाकण लावून, मध्यम-मोठ्या आचेवर प्रेशर येऊ द्या, मग सारख्या प्रेशरवर 10 मिनिटे शिजवा. आच बंद करा आणि उघडण्यापूर्वी प्रेशर आपोआप उतरू द्या; डाळ घोटून गुळगुळीत करा.
डाळीचे दाणे दाबल्यावर पूर्ण मोडतात आणि घोटल्यावर गुळगुळीत पेस्ट होते. कुकर जोर लावून उघडू नका; प्रेशरचा काटा पूर्ण खाली बसलेला हवा.
-
5 शिजवा
याच दरम्यान सांबाराच्या भांड्यात 500 g बटाटे आणि बटाटे उकडण्यासाठी 1500 ml पाणी घालून उकळी आणा, मग सुरी मधोमध सहज जाईपर्यंत 18 ते 22 मिनिटे मंद आचेवर शिजवा. बटाट्याचे पाणी पूर्ण निथळून, हाताला धरता येईल इतके थंड करून, हवे असल्यास साले काढून 2 cm आकाराच्या मोठ्या तुकड्यांत मोडा. सांबारासाठी भांडे धुऊन घ्या.
सर्वात जाड बटाट्यातही सुरी सहज जाते, तरीही पाणी निथळताना बटाटा मोडून विखरत नाही. मधला भाग टणक वाटला तर आणखी 2 मिनिटे शिजवा आणि निथळण्यापूर्वी पुन्हा पाहा.
-
6 शिजवा
20 g बिया काढलेली चिंच, सांबारासाठी उरलेल्या पाण्यातून घेतलेल्या 100 ml गरम पाण्यात 15 मिनिटे भिजवा, नीट पिळून गाळून घ्या. सांबाराच्या भांड्यात चिंचेचे पाणी, सांबारासाठी उरलेले सर्व पाणी, 100 g गाजर, 150 g ताज्या शेवग्याच्या शेंगा, 150 g टोमॅटो आणि 100 g छोटे कांदे घाला. मग 2 tbsp सांबार मसाला, 1 tsp गूळ (घालणार असल्यास), आणि सांबारासाठी 1 1/2 tsp बारीक मीठ घाला. झाकून 10 ते 12 मिनिटे, गाजर आणि शेवगा मऊ होईपर्यंत शिजवा. घोटलेली तूरडाळ मिसळा आणि झाकण न ठेवता 8 मिनिटे उकळा; ओतता येईल आणि चमच्याला चिकटेल अशा पातळीसाठी गरज असेल तरच 200 ml पर्यंत गरम पाणी घाला.
गाजर सहज टोचले जाते, शेवग्याचा गर मऊ आहे, आणि डाळ ओतता येणाऱ्या सांबारात मिसळूनच राहते, पाण्यासारखी तळाशी बसत नाही. एक चमचा थंड करून चाखा: चिंच सौम्य हवी, कच्ची किंवा तीव्र आंबट नको; मीठ याच तपासणीनंतर घाला.
-
7 शेवटी
स्वच्छ मसाल्याच्या कढईच्या एका लहान भागात, सांबाराच्या फोडणीसाठी 1 tbsp शेंगदाणा तेल मध्यम आचेवर तापवा. सांबाराच्या फोडणीसाठी 1 tsp मोहरी घाला; तडतडली की 2 सुक्या लाल मिरच्या, सांबाराच्या फोडणीसाठी 10 कढीपत्त्याची पाने आणि 1 चिमूट हिंग घाला. उडू नये म्हणून थोडा वेळ झाका, मसाला न करपवता 30 सेकंद परता, मग फोडणी सांबारात ओता. 15 g ताजी कोथिंबीर मिसळा, झाकून सर्वात मंद आचेवर गरम ठेवा.
सांबाराची फोडणी दरवळते आहे, मोहरी तडतडली आहे आणि कढीपत्ता कडेने कुरकुरीत आहे, कोणताही मसाला करपलेला नाही. मोहरी तडतडली आहे आणि कढीपत्ता चमकदार व कडेने कुरकुरीत आहे; कुठूनही करपल्याचा वास येत नाही.
-
8 शिजवा
मसाल्याच्या कढईत बटाट्याच्या भाजीसाठी 1 tbsp शेंगदाणा तेल मध्यम आचेवर तापवा. 1 tsp मोहरी घाला; तडतडली की 2 tsp हरभरा डाळ घालून फिकट सोनेरी होईपर्यंत परता. बटाट्याच्या भाजीसाठी 12 कढीपत्त्याची पाने, 2 चिरलेल्या हिरव्या मिरच्या, 15 g किसलेले ताजे आले आणि 200 g पातळ चिरलेला कांदा घाला; 6 ते 8 मिनिटे मऊ होईपर्यंत परता, पण तपकिरी होऊ देऊ नका. बटाट्याच्या भाजीसाठी 1/2 tsp हळद, 1 tsp बारीक मीठ, उकडलेले बटाटे आणि 80 ml पाणी मिसळा. 3 मिनिटे परतत हलकेच कुस्करा, मग आच बंद करून वर 1 लिंबू पिळा.
कांदा पारदर्शक झाला आहे, हरभरा डाळ कच्ची नसून कुरकुरीत आहे, आणि सारण ओलसर व चमच्याने उचलण्यासारखे आहे, बटाट्याचे वेगवेगळे तुकडे दिसतात आणि पाणी वेगळे साचलेले नाही. पाणी साचले असेल तर झाकण न ठेवता 1 मिनिट शिजवा आणि प्रत्येक तुकडा न कुस्करता पुन्हा हलवा.
-
9 शिजवा
आंबलेले पीठ हलक्या हाताने ढवळा; सलग धारेसारखे पडेल इतकेच, ठेवलेल्या डोसा पिठाच्या पाण्याने पातळ करा. कोरडा डोसा तवा मध्यम-मोठ्या आचेवर तापवा, मग मध्यम आचेवर आणा. 8 डोशांपैकी प्रत्येकासाठी, हलके तेल लावलेल्या फडक्याने तवा पुसा, मधोमध सुमारे 120 ml पीठ ओता आणि लगेच पळीच्या मागच्या बाजूने बाहेरच्या दिशेने गोल फिरवत सुमारे 24 cm पर्यंत पसरा. डोशांसाठी ठेवलेल्या 2 tbsp शेंगदाणा तेलातील एक वाटा कडेने सोडा. न उलटवता 2 ते 3 मिनिटे भाजा, वरचा पृष्ठभाग कोरडा होईपर्यंत, खालची बाजू गडद सोनेरी होईपर्यंत आणि कड आपोआप सुटेपर्यंत. पसरण्याआधीच पीठ घट्ट झाले तर तवा थोडा थंड करा; डोसा फिकट आणि रबरासारखा राहिला तर पुढच्या डोशाआधी तवा आणखी तापवा.
खालची बाजू सारखी गडद सोनेरी आणि कुरकुरीत आहे, वर ओले पीठ नाही, आणि पातळ उलथन्याने कड स्वच्छ उचलली जाते. पीठ घट्ट होण्याआधीच पळीने ते पसरवायला हवे; घट्ट पीठ तापलेल्या तव्यावर जोरात पसरवण्याऐवजी दोन डोशांमध्ये तव्याचे तापमान जुळवा.
-
10 शेवटी
प्रत्येक कुरकुरीत डोशाच्या मधोमध बटाट्याच्या भाजीचा आठवा हिस्सा ठेवा, न दाबता घडी घाला आणि लगेच वाढा: प्रत्येकाला 2 डोसे, सोबत गरम तूरडाळ सांबाराचा चौथा हिस्सा. भाजलेले डोसे एकाच थरात ठेवा किंवा प्रत्येक घाणा थेट तव्यावरून वाढा; एकावर एक ठेवल्यास वाफ अडकते आणि कुरकुरीतपणा जातो.
आठ कुरकुरीत डोसे न दाबता भरले आहेत आणि चार वाट्यांपैकी प्रत्येकात दोन डोसे व गरम सांबाराचा चौथा हिस्सा आहे. प्रत्येक डोसा थेट वाढा किंवा एकाच थरात ठेवा; एकावर एक ठेवून कुरकुरीत पृष्ठभाग वाफेत मऊ होऊ देऊ नका.